Adolesan Ayrılma Bireyleşme Testi

Genel Bakış

Ayrılma-bireyleşme, ergenin bakım verenlerden psikolojik olarak ayrışırken aynı zamanda kendi kimlik duygusunu daha bağımsız ve tutarlı biçimde kurma sürecini anlatır. Bu süreç her ergen için aynı değildir: Bazı gençlerde ayrılma anksiyetesi baskındır; bazılarında bağımlılığı inkâr eden sert bir özerklik görünümü vardır; bazılarında ise yakın ilişkilere yapışma, reddedilme beklentisi veya yutulma korkusu öne çıkar.

Adolesan Ayrılma Bireyleşme Testi bu örüntüleri görünür kılmaya çalışır. Bu nedenle salt semptom tarayan bir ölçekten çok, gelişimsel ve ilişkisel örgütlenmeyi anlamaya yardım eden bir araçtır.

Ölçeğin Yapısı

Orijinal SITA literatüründe araç, Mahler'in ayrılma-bireyleşme kuramından ve nesne ilişkileri çizgisinden beslenen çok boyutlu bir yapı olarak sunulur. Açık kaynakta doğrulanabilen bilgiler, özellikle şu alanlara odaklanıldığını gösterir:

• Terk edilme ve ayrılma korkusu
• Yakınlığın boğucu gelmesi
• Yoğun bakım ve ilgi arama gereksinimi
• Akran ve öğretmen figürlerine aşırı bağlanma örüntüleri
• Özerklik ve kendilik düzenleme
• Reddedilme beklentisi
• Sağlıklı ayrışma kapasitesi

Alt Ölçekler

Orijinal/klasik literatürde şu alt ölçekler bildirilmektedir:

• Ayrılma anksiyetesi
• Yutulma anksiyetesi
• Beslenme ve ilgi arayışı
• Arkadaşa yapışma ve akranla iç içe geçme
• Öğretmene yapışma
• Pratik yapma ve aynalama
• Bağımlılığı yadsıma
• Reddedilme beklentisi
• Sağlıklı ayrılma

Puanlama ve Yorumlama

AABT/SITA türü araçlarda yorum, çoğunlukla alt ölçek puanları üzerinden yapılır. Klinik olarak temel ilke şudur:

• Bazı alt ölçeklerde yüksek puan ayrılma-bireyleşme güçlüğüne işaret edebilir.
• Bazı alt ölçeklerde yüksek puan daha sağlıklı ayrışma ya da ilişkisel kapasiteyle ilişkili olabilir.

Bu nedenle tek bir toplam puanın yükselmesini basit biçimde "daha kötü" diye yorumlamak uygun değildir. Sonuçlar mutlaka gelişimsel ve ailevi bağlam içinde yorumlanmalıdır.

Klinik Kullanım Alanları

AABT özellikle şu alanlarda anlamlı olabilir:

• Ergenlikte özerkleşme güçlüklerini anlamak
• Kimlik ve bağlanma ilişkili klinik formülasyon kurmak
• Üniversiteye geçiş, aileden ayrışma ve yakın ilişkilerde güçlükleri değerlendirmek
• Kişilik örgütlenmesi tartışmalarında yardımcı profil elde etmek

Psikometrik Özellikler

Orijinal SITA, ergen ayrılma-bireyleşme boyutlarını değerlendirmek için Levine, Green ve Millon tarafından 1986 yılında geliştirilmiştir. Klasik çizgide 86 madde ve 9 alt ölçek bilgisi yer almaktadır. Klinik popülasyonda bazı alt ölçeklerde orta-güçlü iç yapısal özellikler bildirilmiştir. Türkçe uyarlama için Kösem-Şen (2002) tıpta uzmanlık tezi kayıtları mevcuttur.

Sınırlılıklar

• Türkçe psikometrik ayrıntıların açık erişimi sınırlıdır.
• Alt ölçek adları ve yapı sunumu kaynaklar arasında değişebilir.
• Özbildirimdir; savunucu yanıt örüntüsü olabilir.
• Tek başına tanısal kullanım için uygun değildir.