Genel Özet
Aile Değerlendirme Ölçeği (FAD), McMaster Aile İşlevselliği Modeli temelinde geliştirilmiş, aile işlevlerini çok boyutlu biçimde değerlendiren özbildirim temelli bir araçtır. 60 maddeden oluşan ölçek, dörtlü Likert tipi yanıt formatıyla uygulanır.
Alt Ölçekler
FAD, yedi temel alan üzerinden aile işlevselliğini değerlendirir:
- Problem Çözme: Aile içinde sorunların tanımlanması ve çözümüne yönelik süreçlerin işleyişi
- İletişim: Aile üyeleri arasındaki iletişim kalitesi ve açıklığı
- Roller: Aile içinde sorumlulukların dağılımı ve rol belirsizlikleri
- Duygusal Tepki Verebilme: Aile üyelerinin duygulara karşı tepki verme kapasitesi
- Gereken İlgiyi Gösterme / Duygusal Katılım: Aile üyelerinin birbirine ilgi ve destek gösterme düzeyi
- Davranış Kontrolü: Aile kurallarının düzenlenmesi ve uygulanmasına ilişkin örüntüler
- Genel İşlevsellik: Aile sisteminin bütüncül işleyiş düzeyi
Uygulama Bilgileri
Ölçek, ergen ve erişkin aile üyeleri tarafından yaklaşık 15-20 dakikada doldurulabilir. Ailedeki her birey ayrı form doldurabilir; bu sayede bireysel ya da aile düzeyinde profil yorumlaması yapılır.
Puanlama ve Yorumlama
Maddeler dörtlü Likert formatında puanlanır. Bazı maddeler ters puanlanır; yüksek puanlar daha sorunlu aile işlevselliği olarak yorumlanır. Alt ölçek puanları genellikle madde toplamının madde sayısına bölünmesiyle elde edilen ortalama skor olarak değerlendirilir. FAD, norm temelli standart puanlar üretmez; kesme puanları örneklem ve kültüre göre değişebilir.
Klinik Kullanım
FAD, aile terapisi ön değerlendirmesi, çocuk ve ergen sorunlarında aile bağlamını anlama, psikiyatrik bozukluklarda aile işlevselliğini izleme ve müdahale etkinliğini değerlendirme amacıyla kullanılır. Tanı koydurucu bir araç değildir; klinik görüşme ve gözlem ile birlikte yorumlanmalıdır.
Orijinal Geliştirme
Ölçek, Epstein, Baldwin ve Bishop (1983) tarafından McMaster Aile İşlevselliği Modeli temelinde geliştirilmiştir. Türkiye'de Işıl Bulut (1990) tarafından uyarlanmış ve uzun süredir kullanılmaktadır.