Anne-Baba Tutum Ölçeği

Genel Bakış

Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ), bireyin ebeveynlerini ne kadar ilgili, denetleyici ve psikolojik özerklik tanıyıcı olarak algıladığını ölçen çok boyutlu bir öz-bildirim aracıdır. Lamborn ve arkadaşlarının (1991) parenting style yaklaşımına dayanan ölçek, Yılmaz (2000) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır.

Ölçeğin Yapısı

Ölçek üç alt boyuttan oluşur:

• Kabul/İlgi (9 madde): Ebeveynin sevecen, destekleyici ve ilgili algılanmasını ölçer.
• Kontrol/Denetleme (8 madde): Ebeveynin sınır koyması, izleme ve davranış denetimini değerlendirir.
• Psikolojik Özerklik (9 madde): Çocuğun bireysel düşünce ve kararlarına alan tanınmasını inceler.

Bu üç boyutlu yapı, klasik demokratik, otoriter, müsamahakâr ve ihmalkâr ebeveynlik sınıflamalarına zemin sağlar.

Uygulama Bilgileri

• Hedef kitle: Ortaokul, lise ve üniversite düzeyindeki katılımcılar
• Madde sayısı: 26
• Uygulama biçimi: Bireysel öz-bildirim
• Yanıt formatı: Karma (alt boyutlara göre 3'lü, 4'lü ve 7'li Likert)

Puanlama ve Yorumlama

Her alt boyutun puanı ilgili maddelerin toplanmasıyla hesaplanır. Tek toplam puan yerine alt ölçek profili daha anlamlıdır. Kabul/ilgi ve kontrol/denetleme puanlarının medyan üstü-altı konumlarına göre ebeveynlik stili sınıflamaları yapılabilmektedir.

Kullanım Alanları

Ölçek; ergen danışmanlığında aile algısını yapılandırma, okul başarısı ve motivasyonla ilişkili ebeveynlik örüntülerini inceleme, aile içi ilişki iklimini araştırma ve ebeveynlik stili ile benlik saygısı arasındaki ilişkileri değerlendirme gibi alanlarda kullanılmaktadır.

Sınırlılıklar

• Ebeveyn davranışını değil, çocuğun algısını ölçer.
• Çoğu zaman genel anne-baba algısını yansıtır; anne ve babayı ayrı değerlendirmeyebilir.
• Stil sınıflamaları örneklem medyanına bağlıdır; evrensel kesme puan yoktur.

Psikometrik Özellikler

Türkçe uyarlama çalışmasında (Yılmaz, 2000) 920 katılımcıyla test edilmiştir. İç tutarlılık katsayıları şöyledir:

• Kabul/İlgi: α = .65
• Kontrol/Denetleme: α = .75
• Psikolojik Özerklik: α = .67