Yeme Tutum Testi (EAT-40 / EAT-26)

0. Uygulama ve Madde Dökümü

• Uygulama türü: Öz-bildirim yeme bozukluğu tarama ölçeği.
• Uygulama formatı: Kağıt-kalem ya da form üzerinden bireysel uygulama.
• Uygulama süresi: Açık kaynakta dakikaya bağlanan standart süre doğrulanamadı; kısa-orta süreli tarama aracı olarak kullanılır.
• Sürüm sayısı: Bu rapor iki temel sürümü birlikte özetler.
• EAT-40: 40 madde, 6'lı sıklık tipi yanıt formatı.
• EAT-26: 26 madde, 6'lı sıklık tipi yanıt formatı.
• Yanıt seçenekleri: daima, çok sık, sık sık, bazen, nadiren, hiçbir zaman.
• Alt ölçekler notu: EAT-26 Türkçe uyarlamada Kısıtlama, Sosyal Baskı ve Yeme Meşguliyeti boyutları bildirilmiştir.
• EAT-40 faktör notu: Türkçe açık kaynaklarda farklı faktör yapıları bildirilebilir; NPİstanbul özetinde anksiyete, diyet davranışı, sosyal stres ve zayıflık obsesyonu yönünde faktörlerden söz edilir.
• Kritik maddeler: Resmi kritik madde algoritması yoktur; ancak davranışsal takip soruları ve yüksek toplam puan klinik değerlendirme gerektirebilir.

1. Ölçek Özeti

• Tam adı: Eating Attitudes Test
• Türkçe adı: Yeme Tutum Testi
• Kısa adı: EAT / YTT
• Ne ölçer: Problemli yeme tutumları, kilo ve beden kaygısı, kısıtlayıcı yeme ve yeme bozukluğu risk göstergelerini tarar.
• Kimler için geliştirildi: Öncelikle anoreksiya nervoza belirtilerini taramak için geliştirilmiş, daha sonra geniş risk taramasında kullanılmıştır.
• Başlıca sürümler: EAT-40 ve EAT-26.
• Uygulama biçimi: Öz-bildirim.
• Tipik klinik bağlam: Yeme bozukluğu risk taraması, araştırma, ön değerlendirme.

2. Genel Bakış

Yeme Tutum Testi, yeme bozukluğu belirtilerinin erken taranmasında en yaygın araçlardan biridir. Ölçek doğrudan tanı koydurmaz; ancak kısıtlayıcı yeme, kilo alma korkusu, beden yağından aşırı rahatsızlık, yeme ile aşırı zihinsel uğraş ve bazı telafi edici eğilimler açısından risk sinyali verir.

EAT-40 özgün formdur. EAT-26 ise faktör analizi temelli kısaltılmış sürümdür ve güncel araştırma ile taramalarda daha yaygın kullanılır.

3. Ölçeğin Yapısı

EAT-40

Özgün form Garner ve Garfinkel tarafından geliştirilmiştir. 40 maddeden oluşur ve başlangıçta anoreksiya nervoza belirtilerini tarama amacı taşır.

EAT-26

EAT-40'ın kısa formudur. Uluslararası kullanımda en yaygın sürüm haline gelmiştir. Türkçe uyarlama çalışmasında üç faktörlü bir yapı bildirilmiştir:

• Kısıtlama
• Sosyal Baskı
• Yeme Meşguliyeti

EAT-26'nın önemli farkı, yalnızca madde toplamı değil, ek davranış soruları ve beden ağırlığı bilgisiyle birlikte bir referral index mantığıyla da kullanılabilmesidir.

4. Puanlama

EAT-26

• Maddeler daima=3, çok sık=2, sık sık=1, diğer seçenekler 0 olacak şekilde puanlanır.
• Son madde ters yönlü puanlanır.
• Teorik toplam puan aralığı: 0-78
• En sık kullanılan tarama eşiği: 20

EAT-40

• 6'lı yanıt formatı kullanılır.
• Çoğu maddede daima=3, çok sık=2, sık sık=1, diğerleri 0 biçiminde puanlanır.
• Açık Türkçe klinik kaynaklarda 1, 18, 19, 23, 27, 39 numaralı maddelerin ters yönde puanlandığı aktarılır.
• Teorik toplam puan aralığı: 0-120
• Türkçe klinik kaynaklarda sık anılan kesme puanı: 30

5. Yorumlama

Her iki sürüm de tarama amacıyla kullanılmalıdır:

• EAT-26 toplam puan 20 ve üzeri: Daha ayrıntılı yeme bozukluğu değerlendirmesi düşünülmelidir.
• EAT-40 toplam puan 30 ve üzeri: Türkçe klinik kaynaklarda risk eşiği olarak sık anılır.

Ancak yüksek skor, doğrudan anoreksiya nervoza tanısı anlamına gelmez. EAT sonuçları:

• klinik görüşme,
• beden kitle indeksi ve ağırlık öyküsü,
• kusma/laksatif kullanımı/aşırı egzersiz gibi davranışların sorgulanması,
• eşlik eden depresyon ve anksiyete belirtileri

ile birlikte değerlendirilmelidir.

6. Klinik Kullanım

YTT şu durumlarda yararlıdır:

• yeme bozukluğu risk taraması,
• üniversite ve ergen örneklemlerinde riskli yeme tutumlarını belirleme,
• önleme çalışmalarında yüksek risk gruplarını saptama,
• tedavi öncesi semptomatik tutum yükünü kabaca izleme.

Şu durumlarda sınırlıdır:

• tek başına tanı koydurmaz,
• tıkınırcasına yeme bozukluğu gibi bazı örüntüleri her zaman güçlü yakalamayabilir,
• düşük puan her zaman klinik risk olmadığı anlamına gelmez.

7. Psikometrik Özellikler

8. Güçlü Yönler

• Yeme bozukluğu taramasında en bilinen araçlardan biridir.
• EAT-26 sürümü kısa ve pratiktir.
• Türkçe uyarlama verileri vardır.
• Riskli yeme tutumlarını erken taramada yararlıdır.

9. Sınırlılıklar ve Dikkat Noktaları

• Tarama aracıdır; tanı koydurmaz.
• Yüksek puan her zaman aynı bozukluğu işaret etmez.
• Düşük puan klinik riskin tamamen dışlandığı anlamına gelmez.
• EAT-40 ve EAT-26 puanlama sistemleri karıştırılmamalıdır.

10. Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

Ne zaman iyi bir seçimdir?

Yeme bozukluğu riskini hızlı biçimde taramak ve riskli yeme tutumlarını belirlemek istendiğinde.

Ne zaman başka bir araç daha uygun olabilir?

Tanısal değerlendirme, ayrıntılı yeme bozukluğu psikopatolojisi ya da klinik görüşme düzeyinde inceleme gerektiğinde.

EAT-40 mı EAT-26 mı?

Güncel tarama ve araştırmalarda genellikle EAT-26 daha pratiktir. Tarihsel ve bazı Türkçe klinik kullanımlarda EAT-40 hâlâ görülebilir.

11. Klinik SSS

EAT tanı koydurur mu?
Hayır. Tarama ve yönlendirme amacı taşır.

EAT-26 için kesme puanı nedir?
En sık kullanılan eşik 20 puandır.

EAT-40 için kesme puanı nedir?
Türkçe klinik kaynaklarda sık anılan eşik 30 puandır.

Düşük puan alan birinde yine de yeme bozukluğu olabilir mi?
Evet. Özellikle bazı klinik örüntüler yalnızca bu ölçekle yeterince yakalanmayabilir.

12. Kısa Sonuç

Yeme Tutum Testi, yeme bozukluğu riskini taramak için kullanılan en yaygın öz-bildirim araçlarından biridir. EAT-40 özgün formu, EAT-26 ise daha kısa ve güncel kullanımda daha yaygın sürümüdür.

En önemli dikkat noktası, sürümler arasındaki puanlama ve kesme puanı farklarının karıştırılmamasıdır. Her iki sürüm de klinik görüşmenin yerini tutmaz; yalnızca tarama ve yönlendirme amacıyla kullanılmalıdır.

13. Kaynakça

1. Garner DM, Garfinkel PE. The Eating Attitudes Test: an index of the symptoms of anorexia nervosa. Psychological Medicine. 1979;9(2):273-279.
2. Garner DM, Olmsted MP, Bohr Y, Garfinkel PE. The Eating Attitudes Test: psychometric features and clinical correlates. Psychological Medicine. 1982;12(4):871-878.
3. Savaşır I, Erol N. Yeme Tutum Testi: Anoreksiya Nevroza Belirtileri İndeksi. Türk Psikoloji Dergisi. 1989;7:19-25.
4. Ergüney-Okumuş FE, Sertel-Berk HÖ. Yeme Tutum Testi kısa formunun (YTT-26) üniversite örnekleminde Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi. Psikoloji Çalışmaları. 2020;40(1):57-78. DOI: 10.26650/SP2019-0039
5. Yeme Tutum Testi Kısa Formu (YTT-26). TOAD - Türkiye Ölçme Araçları Dizini.
6. Yeme Tutum Testi: Anoreksiya Nevroza Belirtileri İndeksi. TOAD - Türkiye Ölçme Araçları Dizini.
7. Scoring and Interpretation. EAT-26 resmi sitesi.